هسته مطالعات توسعه

نهادها و توسعه اقتصادی: نقدی بر گفتمان مسلط

مقدمه: ظهور و سیطره نهادگرایی در اقتصاد توسعه در دهه‌های اخیر، نقش نهادها از یک موضوع حاشیه‌ای به یکی از محورهای اصلی در اقتصاد توسعه تبدیل شده است. این چرخش، به ویژه با حمایت نهادهای قدرتمندی مانند بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول که زمانی نسبت به این مفهوم نگرشی خصمانه داشتند، شتاب گرفته است. […]

نهادها و توسعه اقتصادی: نقدی بر گفتمان مسلط بیشتر بخوانید »

معماری شکنندگی: تحلیل گلوگاه‌ها و ضرورت بازسازی تاب‌آوری در اقتصاد جهانی

مقدمه: گذار از عصر کارایی به دوران آسیب‌پذیری اقتصاد جهانی طی دهه‌های اخیر بر پایه منطق صلبِ «بهینه‌سازی کارایی» استوار بوده است؛ رویکردی که در آن تقلیل هزینه‌ها و افزایش سرعت مبادلات به عنوان قبله‌نمای اصلی سرمایه‌گذاران، تمامی ملاحظات مربوط به پایداری را به حاشیه رانده است. در این شبکه پیچیده، غیرمتمرکز و به شدت

معماری شکنندگی: تحلیل گلوگاه‌ها و ضرورت بازسازی تاب‌آوری در اقتصاد جهانی بیشتر بخوانید »

تنگه هرمز و گروگان‌گیری اقتصاد جهانی: کالبدشکافی یک بن‌بست ژئوپلیتیک

در نخستین ماه‌های سال ۲۰۲۶، جهان با واقعیتی فراتر از نوسانات متعارف بازار روبه‌روست؛ انسداد تنگه هرمز نه یک اختلال تجاری گذرا، بلکه لحظه بازتعریف ساختار قدرت در عصر نوین است. این بحران که با حادثه تکان‌دهنده شهادت رهبر ایران در اولین روز درگیری آغاز شد، بلافاصله از سطح یک تنش منطقه‌ای به یک بن‌بست

تنگه هرمز و گروگان‌گیری اقتصاد جهانی: کالبدشکافی یک بن‌بست ژئوپلیتیک بیشتر بخوانید »

دولتِ یادگیرنده در برابر دولتِ برون‌سپار

در دنیایی که با بحران‌های چندبعدی از تغییرات اقلیمی تا نابرابری‌های ساختاری روبروست، منطق سنتی اداره امور عمومی دیگر پاسخگو نیست. پارادوکس بنیادینی که یاکوب بورکهارت، مورخ قرن نوزدهم، به زیبایی ترسیم کرده که «دولت باید قادر به انجام هر کاری باشد، اما اجازه انجام هیچ کاری را نداشته باشد»، امروز به شکلی حاد در

دولتِ یادگیرنده در برابر دولتِ برون‌سپار بیشتر بخوانید »

توسعه اقتصاد کلان چین: مدل اصلاحات تدریجی و پیامدهای بلندمدت آن

تجربه توسعه اقتصادی چین در چهار دهه گذشته، روایتی منحصربه‌فرد از گذار ساختاری است که با نرخ رشد میانگین سالانه ۱۰ درصد تا پیش از بحران کووید-۱۹، این کشور را به جایگاهی متمایز در اقتصاد جهانی رسانده است. بر خلاف کشورهای بلوک شرق و اتحاد جماهیر شوروی سابق که رویکرد «شوک‌درمانی» را برای حذف هم‌زمان

توسعه اقتصاد کلان چین: مدل اصلاحات تدریجی و پیامدهای بلندمدت آن بیشتر بخوانید »

هدایت سرمایه؛ راهبرد چین برای تأمین مالی تولیدات پیشرفته و بازتعریف نقش دولت در اقتصاد

مقدمه: تقابل فلسفی در کارکرد نظام مالی پرسش از ماهیت بنیادین نظام مالی و نسبت آن با اقتصاد واقعی، نقطه‌ای است که در آن مسیرهای توسعه‌ای چین و غرب به وضوح از یکدیگر جدا می‌شوند. در حالی که در ایالات متحده بحث‌های نظری پیرامون نقش دولت در هدایت سرمایه عمدتاً مسکوت مانده است، نخبگان سیاسی

هدایت سرمایه؛ راهبرد چین برای تأمین مالی تولیدات پیشرفته و بازتعریف نقش دولت در اقتصاد بیشتر بخوانید »

سیاست در مسند فرماندهی: بازخوانی آرای آدریان لفت‌ویچ دربارۀ معماری مفهومی مطالعات توسعه

۱. مقدمه: بقای مطالعات توسعه در پرتو وحدت علوم اجتماعی اعلامیه‌های مکرر درباره مرگ مطالعات توسعه که از اوایل دهه ۱۹۸۰ طنین‌انداز شده است، بیش از آنکه بازتابی از واقعیت‌های عینی باشد، ناشی از یک شتاب‌زدگی نظری در مواجهه با پیچیدگی‌های جهان معاصر است. ادعای اصلی آدریان لفت‌ویچ این است که اگر مطالعات توسعه مرده

سیاست در مسند فرماندهی: بازخوانی آرای آدریان لفت‌ویچ دربارۀ معماری مفهومی مطالعات توسعه بیشتر بخوانید »

چرا نابرابری گاهی تحمل می‌شود و گاهی نه؟ تأملی بر «اثر تونل»

دکترین‌های توسعه اقتصادی و سیاسی در دهه‌های اخیر شاهد نوعی بازنگری بنیادین و «ارزش‌گذاری مجدد» بوده‌اند که نه از تأملات انتزاعی، بلکه از بطن واقعیت‌های عریان و «فجایع توسعه» سرچشمه گرفته است. تجربیات خونین و فروپاشی‌های فاجعه‌باری نظیر جنگ‌های داخلی در نیجریه و تجزیه خشونت‌آمیز پاکستان، خط بطلانی بر پارادایم‌های کلاسیک توسعه کشید که صرفاً

چرا نابرابری گاهی تحمل می‌شود و گاهی نه؟ تأملی بر «اثر تونل» بیشتر بخوانید »

بازگشت طلا، هیجان نقره و افول رمزارزها: نشانه‌های دگرگونی در نظم مالی جهانی

تحولات اخیر در بازارهای دارایی، به ویژه رشد کم‌سابقه قیمت طلا و نقره و در عین حال افت محسوس در قیمت رمزارزها، این گزاره را به یقین نزدیک‌تر می‌کند که این تحولات صرفاً نوسانات مقطعی بازار نیستند، بلکه نشانه‌هایی عمیق‌تر از دگرگونی در ساختار نظام‌های مالی جهانی را به ما گوشزد می‌کنند. در عین حال

بازگشت طلا، هیجان نقره و افول رمزارزها: نشانه‌های دگرگونی در نظم مالی جهانی بیشتر بخوانید »

بازگشت به عصر سیاست صنعتی: تحلیل گذار از «دولت کارآفرین» به «مدل‌های استثماری»

ماریانا مازوکاتو در این تحلیل، به واکاوی بازگشت پرهیاهوی استراتژی صنعتی به ایالات متحده می‌پردازد و استدلال می‌کند که اگرچه مداخله دولت در بازار ریشه‌ای تاریخی در موفقیت‌های بزرگ آمریکا (مانند پیدایش اینترنت و GPS) دارد، اما مدل کنونی در دولت ترامپ به مسیری اشتباه منحرف شده است. او با نقد رویکرد «استثماری» فعلی هشدار می‌دهد که استفاده از ابزارهایی مانند سهام دولتی و تعرفه‌ها بدون داشتن اهداف استراتژیک و حذف شروط حمایتی از کارگران، تنها به نفع سرمایه‌گذاران خصوصی تمام می‌شود و ظرفیت‌های نوآوری بلندمدت کشور را تضعیف می‌کند. او تأکید می‌کند که برای دستیابی به شکوفایی واقعی، سیاست‌های صنعتی باید حول ماموریت‌های مشخص برای حل چالش‌های اجتماعی سازماندهی شوند تا تضمین گردد که وقتی مردم ریسکِ سرمایه‌گذاری‌های کلان را می‌پذیرند، در پاداش و دستاوردهای آن نیز سهیم باشند.

بازگشت به عصر سیاست صنعتی: تحلیل گذار از «دولت کارآفرین» به «مدل‌های استثماری» بیشتر بخوانید »