اندیشکده مطالعات فرهنگ و توسعه با ترجمه نوشتارها و متون بهروز این حوزه در اندیشکدههای معتبر دنیا سعی در بهروز نگه داشتن دانش برای علاقهمندان و پژوهشگران فارسیزبان دارد. این متن در اندیشکده اتاق سیاست فرهنگی نگارش شده است.
یک بار پیش آمده که صنعتی کامل در برابر یک فناوری سکوت کرد و همان فناوری بدون آنها شکل گرفت. هوش مصنوعی مولد امروز دقیقاً در همان نقطه ایستاده و خلاقان باید تصمیم بگیرند که این بار تماشاگر باشند یا سازنده.
جیمسون پراکتور در تازهترین مقالهاش یک استدلال ساده اما تکاندهنده مطرح میکند: آیندهی هوش مصنوعی نه توسط غولهای فناوری، بلکه توسط کسانی شکل میگیرد که زیرساخت را میشناسند و در آن مشارکت میکنند. و خلاقان اگر همین حالا وارد نشوند، دوباره دیر خواهد بود.
موازات تاریخی که او ترسیم میکند شگفتانگیز است. دو دهه پیش، پلتفرمهای مدیریت محتوای متنباز نه با پیشرفتهترین فناوری بلکه با بازترین معماری برنده شدند؛ پلتفرمهایی که هر کسی میتوانست رویشان بسازد، تغییرشان دهد و بهبودشان ببخشد. امروز مدلهای زبانی بزرگ با معماری باز دقیقاً در همان نقطهی عطف ایستادهاند. پارامترهای داخلیشان در دسترس است، قابل بررسی، قابل تنظیم و قابل شکل دادن.
اما این باز بودن برای کسی که طراح است، نویسنده است، گرافیست است یا کیوریتور، چه معنایی دارد؟ یعنی برای اولین بار تخصص از بالا نمیآید. کسی که نزدیکترین ارتباط را با ابزار دارد، نه مدیر و نه سرمایهگذار، بیشترین توانایی برای شکل دادن به آن را خواهد داشت. انتخاب دادههای اخلاقی، طراحی جریانهای کاری انسانمحور و ساخت واسطهایی که خلاقیت را حفظ میکنند نه جایگزینش، همه اینها کار طراح است نه مهندس.
پراکتور از چیزی میگوید که در هیاهوی بحثهای «هوش مصنوعی جای ما را میگیرد» گم شده: خطر واقعی جایگزینی نیست، بیتفاوتی است. اکوسیستمهای باز هوش مصنوعی دقیقاً مثل اکوسیستم پلتفرمهای متنباز عمل میکنند؛ قدرت از جامعه میآید نه از خود پلتفرم. و جامعهای که ارزشهای فرهنگی و خلاقانه در آن غایب باشد، زیرساختی خواهد ساخت که آن ارزشها را در خود ندارد.
این مقاله نه یک مانیفست فناورانه است و نه یک راهنمای گام به گام. یک دعوتنامه است برای کسانی که همیشه فکر میکردند فهمیدن زیرساخت کار آنها نیست. آیندهی هوش مصنوعی توسط کسانی نوشته نخواهد شد که دسترسی را احتکار میکنند، بلکه توسط کسانی که در فضای باز میسازند. متن کامل را بخوانید.
