هسته‌ها

جان مینارد کینز سرمایه‌داری را از شر خودش نجات داد

جوزف استیگلیتز می‌نویسد: موفقیت اقتصادی گذشته آمریکا تضمینی برای آینده آن نیست. دویست و پنجاه سال پیش، ایالات متحده عمدتاً یک اقتصاد کشاورزی بود؛ البته تحت تأثیر آب و هوا اما بدون چرخه‌های تجاری واقعی. این چرخه‌ها با توسعه سرمایه‌داری در قرن نوزدهم به وجود آمدند. به این ترتیب نوسانات عمیق دوران مدرن آغاز شد […]

جان مینارد کینز سرمایه‌داری را از شر خودش نجات داد بیشتر بخوانید »

داستان کشورهایی که «قرار بود» شبیه هم شوند

صفت «توسعه نیافته[1]» در پایان پاراگراف آغازین «اصل چهار ترومن» ظاهر شد. این نخستین بار بود که این واژه در متنی با چنین دامنۀ انتشار گسترده‌ای، به‌عنوان مترادفی برای «مناطق از نظر اقتصادی عقب‌مانده» به کار می‌رفت. پس از آن، اسم «توسعه‌نیافتگی[2]» نیز وارد ادبیات شد. همین نوآوری اصطلاحی بود که معنای خودِ «توسعه» را

داستان کشورهایی که «قرار بود» شبیه هم شوند بیشتر بخوانید »

بانک جهانی از گزارش جنجالی خود در مورد سیاست‌های صنعتی دفاع کرد

وقتی اقتصاد به ارتدوکسی بدل می‌شود، عقل سلیم عقب‌نشینی می‌کند. این اتفاق ۳۰ سال پیش رخ داد؛ زمانی که بانک جهانی به یک پرسش قدیمی سیاست‌گذاری پاسخ داد: این‌که آیا دولت باید زمین بازی را به نفع یک فعالیت «استراتژیک» دستکاری کند یا نه؟ و پاسخ آن «نه»ای بود با چند قید ضعیف. و اکنون

بانک جهانی از گزارش جنجالی خود در مورد سیاست‌های صنعتی دفاع کرد بیشتر بخوانید »

درس‌هایی از توسعه صنعتی چین

در سال‌های اخیر، یک تغییر تدریجی اما عمیق در اقتصاد جهانی در حال رخ دادن است: جریان فناوری دیگر یک‌طرفه نیست. اگر در دهه‌های ۱۹۹۰ و ۲۰۰۰، چین در جایگاه «یادگیرنده» از غرب قرار داشت، امروز به نقطه‌ای رسیده که در برخی حوزه‌ها، خود به تولیدکننده و حتی صادرکننده فناوری تبدیل شده است. این دگرگونی،

درس‌هایی از توسعه صنعتی چین بیشتر بخوانید »

داستان یک ایده: چگونه جهان پس از جنگ، «توسعه» را اختراع کرد؟

جنگ جهانی دوم همه چیز را زیر و رو کرد. اروپا برای رهایی از نازیسم ناچار شد خود را در اختیار قدرت‌های جدید، یعنی آمریکا و شوروی قرار دهد؛ قدرت‌هایی که هر یک به دلایل خاص خود، علاقه‌ای به حفظ امپراتوری‌های استعماری نداشتند. حتی پیش از پایان جنگ، جامعۀ ملل منحل و با سازمان ملل

داستان یک ایده: چگونه جهان پس از جنگ، «توسعه» را اختراع کرد؟ بیشتر بخوانید »

چرا ناگهان همه از سیاست صنعتی حرف می‌زنند؟ داستان جابه‌جایی پنجره گفتمان

من[1] گفت‌وگوی بسیار جالبی با رابرت وید درباره یادداشتم در مورد گزارش جدید بانک جهانی درباره سیاست صنعتی داشتم. وِید که در یادداشت هم به او اشاره کرده‌ام، یکی از برجسته‌ترین پژوهشگران سیاست صنعتی در شرق آسیاست؛ او هم در بانک جهانی کار کرده و هم از منظر انسان‌شناختی این نهاد را مطالعه کرده است.

چرا ناگهان همه از سیاست صنعتی حرف می‌زنند؟ داستان جابه‌جایی پنجره گفتمان بیشتر بخوانید »

جنگ اقتصادی در ترازوی تاریخ: از محاصره‌های دریایی تا سلاح‌سازی از جریان‌های مالی

نبرد اقتصادی در معادلات قدرت، فراتر از یک اقدام پیرامونی، به مثابه ستون فقرات راهبردهای کلان ژئوپلیتیک تجلی یافته است که همپای ابزارهای نظامی، توان تحمیل اراده بر رقیب را داراست. این پتانسیل ویرانگر به‌شدت «شرطی» است و کارایی آن بیش از آنکه به ذات سلاح وابسته باشد، به زمان‌بندی دقیق و اتمسفر محیطی بستگی

جنگ اقتصادی در ترازوی تاریخ: از محاصره‌های دریایی تا سلاح‌سازی از جریان‌های مالی بیشتر بخوانید »

نهادها و توسعه اقتصادی: نقدی بر گفتمان مسلط

مقدمه: ظهور و سیطره نهادگرایی در اقتصاد توسعه در دهه‌های اخیر، نقش نهادها از یک موضوع حاشیه‌ای به یکی از محورهای اصلی در اقتصاد توسعه تبدیل شده است. این چرخش، به ویژه با حمایت نهادهای قدرتمندی مانند بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول که زمانی نسبت به این مفهوم نگرشی خصمانه داشتند، شتاب گرفته است.

نهادها و توسعه اقتصادی: نقدی بر گفتمان مسلط بیشتر بخوانید »

معماری شکنندگی: تحلیل گلوگاه‌ها و ضرورت بازسازی تاب‌آوری در اقتصاد جهانی

مقدمه: گذار از عصر کارایی به دوران آسیب‌پذیری اقتصاد جهانی طی دهه‌های اخیر بر پایه منطق صلبِ «بهینه‌سازی کارایی» استوار بوده است؛ رویکردی که در آن تقلیل هزینه‌ها و افزایش سرعت مبادلات به عنوان قبله‌نمای اصلی سرمایه‌گذاران، تمامی ملاحظات مربوط به پایداری را به حاشیه رانده است. در این شبکه پیچیده، غیرمتمرکز و به شدت

معماری شکنندگی: تحلیل گلوگاه‌ها و ضرورت بازسازی تاب‌آوری در اقتصاد جهانی بیشتر بخوانید »

تنگه هرمز و گروگان‌گیری اقتصاد جهانی: کالبدشکافی یک بن‌بست ژئوپلیتیک

در نخستین ماه‌های سال ۲۰۲۶، جهان با واقعیتی فراتر از نوسانات متعارف بازار روبه‌روست؛ انسداد تنگه هرمز نه یک اختلال تجاری گذرا، بلکه لحظه بازتعریف ساختار قدرت در عصر نوین است. این بحران که با حادثه تکان‌دهنده شهادت رهبر ایران در اولین روز درگیری آغاز شد، بلافاصله از سطح یک تنش منطقه‌ای به یک بن‌بست

تنگه هرمز و گروگان‌گیری اقتصاد جهانی: کالبدشکافی یک بن‌بست ژئوپلیتیک بیشتر بخوانید »