فرتو

سیاست فرهنگی در سال ۲۰۲۵: فشارها و وعده‌ها در جهانی تقسیم‌شده

خلاصه اندیشکده مطالعات فرهنگ و توسعه با ترجمه نوشتارها و متون به‌روز این حوزه در اندیشکده‌های معتبر دنیا سعی در به‌روز نگه داشتن دانش برای علاقه‌مندان و پژوهشگران فارسی‌زبان دارد. این متن در اندیشکده اتاق سیاست فرهنگی نگارش شده است.  نویسندگان: النا پولیوتسوا (نویسنده اصلی)، والنتینا مونتالتو، لینا کیرژازووایته اطلاعات انتشار: culturepolicyroom 2025 جهان در […]

سیاست فرهنگی در سال ۲۰۲۵: فشارها و وعده‌ها در جهانی تقسیم‌شده بیشتر بخوانید »

شکاف‌های اجتماعی، نابرابری ادراک‌شده و اعتراضات

نویسندگان: دیوید ریورا، خاویر یارا، اولیویر بارگاین اطلاعات انتشار: World Development 2025 چکیده مقاله: احساسات پنهانِ آسیب‌پذیری اقتصادی و رکود اجتماعی ممکن است محرک خیزش‌های بی‌سابقه‌ای بوده باشند که در سال‌های ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹ آمریکای لاتین و دیگر نقاط جهان را تحت تأثیر قرار دادند. ما این فرایند را در بستر شیلی و با بهره‌گیری

شکاف‌های اجتماعی، نابرابری ادراک‌شده و اعتراضات بیشتر بخوانید »

هوش مصنوعی در بخش‌های فرهنگی و خلاق فرصت‌ها، چالش‌ها و تحولات

چکیده کوتاه: «این کتاب به بررسی چگونگی بازتعریف بخش‌های خلاق و فرهنگی توسط هوش مصنوعی می‌پردازد و نحوه بازشکل‌گیری تولید، توزیع، تجربه و مدیریت محتوا را تحلیل می‌کند. این اثر با پوشش حوزه‌هایی همچون نشر، میراث فرهنگی، موسیقی، هنرهای نمایشی و طراحی، نخستین بررسی جامع و بین‌رشته‌ای از تأثیرات هوش مصنوعی بر این بخش‌های گوناگون

هوش مصنوعی در بخش‌های فرهنگی و خلاق فرصت‌ها، چالش‌ها و تحولات بیشتر بخوانید »

نهادها و توسعه اقتصادی: نقدی بر گفتمان مسلط

مقدمه: ظهور و سیطره نهادگرایی در اقتصاد توسعه در دهه‌های اخیر، نقش نهادها از یک موضوع حاشیه‌ای به یکی از محورهای اصلی در اقتصاد توسعه تبدیل شده است. این چرخش، به ویژه با حمایت نهادهای قدرتمندی مانند بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول که زمانی نسبت به این مفهوم نگرشی خصمانه داشتند، شتاب گرفته است.

نهادها و توسعه اقتصادی: نقدی بر گفتمان مسلط بیشتر بخوانید »

دولتِ یادگیرنده در برابر دولتِ برون‌سپار

در دنیایی که با بحران‌های چندبعدی از تغییرات اقلیمی تا نابرابری‌های ساختاری روبروست، منطق سنتی اداره امور عمومی دیگر پاسخگو نیست. پارادوکس بنیادینی که یاکوب بورکهارت، مورخ قرن نوزدهم، به زیبایی ترسیم کرده که «دولت باید قادر به انجام هر کاری باشد، اما اجازه انجام هیچ کاری را نداشته باشد»، امروز به شکلی حاد در

دولتِ یادگیرنده در برابر دولتِ برون‌سپار بیشتر بخوانید »

چرا نابرابری گاهی تحمل می‌شود و گاهی نه؟ تأملی بر «اثر تونل»

دکترین‌های توسعه اقتصادی و سیاسی در دهه‌های اخیر شاهد نوعی بازنگری بنیادین و «ارزش‌گذاری مجدد» بوده‌اند که نه از تأملات انتزاعی، بلکه از بطن واقعیت‌های عریان و «فجایع توسعه» سرچشمه گرفته است. تجربیات خونین و فروپاشی‌های فاجعه‌باری نظیر جنگ‌های داخلی در نیجریه و تجزیه خشونت‌آمیز پاکستان، خط بطلانی بر پارادایم‌های کلاسیک توسعه کشید که صرفاً

چرا نابرابری گاهی تحمل می‌شود و گاهی نه؟ تأملی بر «اثر تونل» بیشتر بخوانید »

از «بحران فراگیر» به «فرصت فراگیر»: بازتعریف پارادایم توسعه در نظم جهانی پس از ۲۰۲۵

درآمد: پایان نظم پس از جنگ جهانی دوم و زایش قرن جدید سال ۲۰۲۵ از منظر ریاضی یک «مربع کامل» (۴۵ در ۴۵) با تقارنی نادر است؛ اما در پهنۀ ژئوپلیتیک، این سال نماد انقضای رسمی نظم جهانی است که هشتاد سال پیش در پی ویرانه‌های جنگ جهانی دوم بنا شد. همان‌طور که سال ۱۶۰۰

از «بحران فراگیر» به «فرصت فراگیر»: بازتعریف پارادایم توسعه در نظم جهانی پس از ۲۰۲۵ بیشتر بخوانید »

خوانش انتقادی بودجه فرهنگی ۱۴۰۵ در پرتو داده‌های اجتماعی​

خوانش انتقادی بودجه فرهنگی ۱۴۰۵ در پرتو داده‌های اجتماعی در نشست داده‌خوانی فرهنگی–اجتماعی که با محوریت بررسی بخش فرهنگی لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ برگزار شد، سید صادق پژمان با طرح نگاهی کلان به وضعیت اعتبارات فرهنگی، بر ضرورت عبور از خوانش صرفاً عددی بودجه تأکید کرد. وی با اشاره به حوزه‌های فرهنگ، هنر، رسانه و

خوانش انتقادی بودجه فرهنگی ۱۴۰۵ در پرتو داده‌های اجتماعی​ بیشتر بخوانید »

موانع پنهان توسعه و نقش رهبری

مقدمه: فراتر از موانع ساختاری در دهۀ ۱۹۶۰، فضای فکری حاکم بر مطالعات توسعه در آمریکای لاتین، عمیقاً بدبینانه بود. بسیاری از دانشمندان علوم اجتماعی، ریشۀ مشکلات منطقه را در «علل ساختاری» ریشه‌دار می‌دانستند؛ موانعی که هرگونه تلاش برای اصلاح را از پیش شکست‌خورده می‌کرد. در چنین فضایی، آلبرت هیرشمن با به چالش کشیدن این

موانع پنهان توسعه و نقش رهبری بیشتر بخوانید »

آنچه مرکانتیلیست‌ها درست فهمیدند

با آنکه اقتصاد مدرن تا حد زیادی بر شالودۀ نقد آدام اسمیت بر مرکانتیلیسم بنا شده است، دنی رودریک یادآور می‌شود که این نقد، در عین اهمیتش، به شکل‌گیری نوعی غفلت در اندیشۀ اقتصادی انجامیده است. به‌زعم او، سه اصول محوری مرکانتیلیستی، برخلاف تصویری که معمولاً از آن‌ها ارائه می‌شود، نه‌تنها بی‌اعتبار نشده‌اند، بلکه در عمل کارآمد باقی مانده‌اند و حتی در شکل‌گیری برخی از موفق‌ترین تجربه‌های اقتصادی دوران معاصر نقشی تعیین‌کننده داشته‌اند: ۱. اولویت تولید بر مصرف: برخلاف تمرکز اسمیت بر مصرف‌کننده، مرکانتیلیست‌ها بر اهمیت تولید، مشاغل و ساختار اقتصاد تأکید داشتند. این دیدگاه به درک بهتر پیامدهای اجتماعی و سیاسی تحولات اقتصادی کمک می‌کند. ۲. همکاری نزدیک دولت و کسب‌وکار: در حالی که تفکر اسمیت از یک رابطه مبتنی بر فاصله (arm’s length) برای جلوگیری از فساد حمایت می‌کند، رویکرد مرکانتیلیستی یک همکاری نزدیک و تکرارشونده را برای یادگیری و تطبیق سریع سیاست‌ها تشویق می‌کند. ۳. عمل‌گرایی در برابر نسخه‌های جهانی: مرکانتیلیسم به جای ارائه راه‌حل‌های جهان‌شمول، بر سیاست‌های عمل‌گرایانه، زمینه‌محور و اغلب غیرمتعارف تأکید می‌ورزد که با شرایط محلی سازگار شده‌اند. این اصول مرکانتیلیستی نه تنها در راهبُردهای رشد معجزه‌آسای شرق آسیا (به‌ویژه چین) قابل مشاهده است، بلکه به توضیح واکنش‌های منفی اخیر علیه جهانی‌شدن و ظهور پوپولیسم کمک می‌کند. علاوه بر این، در گذار به اقتصاد سبز، سیاست‌های صنعتی به سبک مرکانتیلیستی در ترویج انرژی‌های تجدیدپذیر بسیار مؤثرتر از راه‌حل‌های مبتنی بر بازار مانند مالیات بر کربن عمل کرده‌اند. در نهایت، رودریک نتیجه می‌گیرد که یک رویکرد متعادل که بینش‌های قدرتمند اسمیت در مورد بازار را با عمل‌گرایی مرکانتیلیستی در مورد تولید و نقش دولت ترکیب کند، برای سیاست‌گذاری مؤثر ضروری است.

آنچه مرکانتیلیست‌ها درست فهمیدند بیشتر بخوانید »