اندیشکده مطالعات فرهنگ و توسعه با ترجمه نوشتارها و متون بهروز این حوزه در اندیشکدههای معتبر دنیا سعی در بهروز نگه داشتن دانش برای علاقهمندان و پژوهشگران فارسیزبان دارد. این متن در نشریه معتبر گاردین به منتشر شده است.
دکتر السا پتیت نگاهی تأملبرانگیز به این موضوع دارد که چگونه هوش مصنوعی مولد میتواند بُعد انسانی یادگیری زبان را تکمیل کند.
السا پتیت پس از ۲۵ سال تدریس زبان فرانسه در آموزش عالی، آمدن و رفتن فناوریهای بسیاری را دیده است: از جزوههای فتوکپیشده تا آزمایشگاههای زبان مبتنی بر کاست و پلتفرمهای آنلاین. او در این یادداشت مینویسد هوش مصنوعی مولد حس متفاوتی دارد، زیرا فقط ابزاری تازه نیست و تغییر الگو به شمار میآید. در کلاسهای او این فناوری هم متحدی قدرتمند است و هم عاملی مخرب.
فرصتها از نظر نویسنده روشناند. شخصیسازی و یادگیری تطبیقی اکنون در مقیاسی ممکن شده که یک دهه پیش فقط رؤیا بود. Duolingo سختی تمرینها را پویا تنظیم میکند و Grammarly و ChatGPT درباره لحن و انسجام متن به زبانآموزان پیشرفته بازخورد میدهند. چتباتها نیز در سناریوهای نقشآفرینی به فرانسه فرصتی کمفشار برای صحبت و نوشتن فراهم میکنند و به کاهش اضطراب و تشویق خلاقیت کمک میکنند. افزون بر این، تمرینها را میتوان به بازی تبدیل کرد و محتوا را برای دانشآموزانی با ترجیحهای دیداری، شنیداری یا حرکتی متنوع ساخت.
چالشها اما کمتر از فرصتها نیستند. پتیت با تکالیف نوشتاری روبهرو شده که متن تولیدشده با هوش مصنوعی مهارت واقعی دانشآموز را پنهان میکرد. ابزارهای ترجمه عبارتهای اصطلاحی فرانسوی را اغلب اشتباه تفسیر میکنند و متنهای تولیدشده میتوانند از نظر بازنمایی فرهنگی مغرضانه باشند. راهحل او بازطراحی آموزشی است: وظایف باید بر فرایند و تفکر انتقادی تأکید کنند و ارزیابیهای معتبر، مانند ارائه شفاهی، آزمون درونکلاسی و یادداشتهای روزانه، تعادل را برقرار کنند.
اثر هوش مصنوعی در سطحهای مختلف مهارت متفاوت است. مبتدیان در ساخت واژگان و تمرین تلفظ سود میبرند، اما اتکای بیش از حد به ترجمه ممکن است مانع یادگیری دستور زبان شود. زبانآموزان متوسط از ابزارهای مکالمهای بهره میبرند، مشروط بر اینکه وظایف از درگیری سطحی جلوگیری کند. پیشرفتهها میتوانند برای پیشنویس و ویرایش از آن استفاده کنند، ولی باید خروجی را برای حفظ اصالت و صدای خود بهطور انتقادی ارزیابی کنند. نویسنده تأکید میکند سواد هوش مصنوعی را هم دانشآموزان و هم خود مربیان زبان باید بیاموزند.
نتیجه یادداشت روشن است: هوش مصنوعی مولد بُعد انسانی یادگیری زبان را تکمیل میکند و نباید جایگزین آن شود، چون ارتباط اصیل، درک فرهنگی و تفکر انتقادی همچنان تلاشهایی عمیقاً انسانیاند.
این یادداشت برای مدرسان زبان، سیاستگذاران آموزشی و هر کسی که به آینده آموزش در عصر هوش مصنوعی میاندیشد خواندنی است.
